Өнгөрсөн лхагва гаргийн орой АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп “Air Force One” онгоцноос Америкийн далбаа намируулсан сурагчдын алга ташилт дор технологийн салбарын хамгийн нөлөө бүхий тэрбумтнуудаар хүрээлүүлэн БНХАУ-ын нийслэл Бээжинд газардсан юм. Удалгүй тэрээр өөрийн байр сууриа ойлгохоос аргагүй болсон.
Айлчлалын эхний өдрийн хаалттай уулзалтуудын үеэр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин АНУ-д Тайваньд зэвсэг нийлүүлж буй асуудлаар хатуу сануулга өгч, “Өөрийгөө захирдаг арлын асуудлаас болж хоёр их гүрэн мөргөлдөх, бүр зөрчилдөөнд хүрэх ч аюултай” хэмээн мэдэгдэв. Хятад Тайванийг өөрийн бүрэн эрхт нутаг дэвсгэр гэж үздэг. Ши Жиньпин “Тайвань бол Хятад-АНУ-ын харилцааны хамгийн чухал сэдэв” гэж онцолсон байна.

Өчүүхэн шүүмжлэлд хүртэл тэсрэлттэй ханддаг Дональд Трампын хувьд Германы канцлер Фридрих Мерц АНУ-ыг “Иранд доромжлуулсан” гэж хэлсний дараа Германаас 5'000 америк цэргийг гаргах шийдвэр хүртэл гаргаж байсан ч Ши Жиньпин маш хатуу өнгөөр шууд анхааруулж буй нь цаанаа ихээхэн утга агуулж байв.
Айлчлалын хамгийн тод дүр зураг нь Мин улсын үеийн Тэнгэрийн сүмийн гадна хоёр удирдагч хамт зогсож байх үе байлаа. Сэтгүүлчид Тайванийн талаар ярилцсан эсэхийг асуухад Трамп тодорхой хариулахаас зайлсхийж, “Хятад үнэхээр үзэсгэлэнтэй юм” гэж л хэлсэн байна.
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марк Рубио яаран мэдэгдэл хийж, Тайванийн талаарх АНУ-ын бодлого өөрчлөгдөөгүй гэж тайлбарлав. Гэвч олон жилийн турш түрэмгий байдлаа улс төрийн брэнд болгож ирсэн Дональд Трамп ийнхүү эвгүй, дарамтад орсон мэт харагдсан нь дэлхийн хүчний тэнцвэр хэрхэн өөрчлөгдөж буйг тод харуулсан хэрэг болов.
Австралийн Үндэсний их сургуулийн Хятад судлаач Сүн Вэньти:
Ши Жиньпин Дональд Трампын талаас эсэргүүцэл ирэхээс огтхон ч эмээлгүйгээр ийм хатуу сануулга өгөх эрхтэй болсон мэт харагдсан. Тэр олон нийтийн өмнө хатуу байр суурьтай байж чадсан бөгөөд үүний төлөө ямар ч төлбөр төлсөнгүй.
Ши Жиньпинийн хүчирхэг дүр төрх нь БНХАУ-ын бодит асуудлуудыг бодоход гайхмаар санагдаж болно. Тус улсын хувьд үл хөдлөх хөрөнгийн урт хугацааны хямрал, хэрэглээний бууралт, дефляц зэрэг шалтгаанаар эдийн засаг нь хүндрэлтэй хэвээр байгаа. ДНБ-ний өсөлт ойролцоогоор 5%-д хүрч, өмнөх “Тэсрэлттэй өсөлтийн” үеэс хавьгүй удааширсан бөгөөд залуучуудын ажилгүйдэл 19%-д хүрээд байна.
Нөгөө талаар Хятад асар их тэсвэртэй гэдгээ харуулсаар байгаа юм. Өнгөрсөн жил АНУ-ын импортын татвараа 145%-д хүрсэн ч Хятад 1.2 их наяд ам.долларын худалдааны ашигтай гарсан. Дөрөвдүгээр сард экспорт нь өмнөх оноос 14.1%-иар өссөн нь цахилгаан автомашин, салхин турбин, батарей зэрэг “ногоон технологийн” бүтээгдэхүүний эрэлт нэмэгдсэнтэй холбоотой байв.
Гурав дахь сардаа үргэлжилж буй АНУ, Ираны дайны талаар Дональд Трамп Ши Жиньпинээс “Иранд цэргийн тоног төхөөрөмж нийлүүлэхгүй” гэсэн амлалт авсан бөгөөд мөргөлдөөнийг намжаахад туслах санал тавьсан гэж мэдэгдэв.
Дональд Трамп Fox News-т:
Тэр ‘Би ямар нэгэн байдлаар тус болж чадвал дуртайяа тусална’ гэж хэлсэн.
Гэвч Хятадын Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгч үүнээс илүү хатуу өнгөөр:
Энэ дайн хэзээ ч эхлэх ёсгүй байсан. Цааш үргэлжлэх шаардлага ч байхгүй.
гэжээ.
Хятад Ираны нефтийн хамгийн том худалдан авагч учир Тегеранд тодорхой нөлөөтэй. Гэвч дэглэмийн оршин тогтнол яригдаж буй үед тэр нөлөө хязгаартай. Үүний зэрэгцээ Хятад эрчим хүчний асар их нөөц, газрын тос дамжуулах хоолой, сэргээгдэх эрчим хүчний дэд бүтцийн ачаар дайны нөлөөг сайн даван туулж, харин АНУ-ын олон улсын нэр хүнд унаснаас “зөөлөн хүч”-ний ашиг хүртэж байна.
Австралийн "La Trobe" их сургуулийн профессор Ник Бисли:

Харвардын их сургуулийн эрдэмтэд 100% шүүсэн ургамлын тос нь эрүүл мэндийн тэнцвэрт байдлыг дэмждэг болохыг тогтоожээ.

Хэлэлцүүлгээр хөдөө аж ахуй, уул уурхай, зам тээврийн салбарын тоног төхөөрөмжийн хэрэгцээ шаардлагыг хэрхэн хангах болон тулгамдаж буй асуудлын талаар оролцогчид саналаа илэрхийлж, боломж, гарцыг ярилцлаа.
Хятад үргэлж ‘Америк бол дээрэнгүй, хувиа хичээсэн дайн өдөөгч орон’ гэж ярьдаг байсан. Харин одоо хүмүүс ‘тийм ээ, яг үнэн байна’ гэж хэлэх хэмжээнд хүрлээ.
Ираны дайны нөлөө, эсвэл зүгээр л нислэгийн ядаргаа байсан уу гэдэг нь тодорхойгүй ч Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Бээжинд бүхэлдээ хамгаалалтад орсон мэт харагдсан. Тэр Бээжин рүү нисэх урт нислэгийн үеэр сэтгүүлчидтэй ярилцаагүй бөгөөд Шитэй уулзсаны дараа өөрийн нийгмийн сүлжээн дээрээ ч ямар нэг зүйл бичээгүй.
Хожим нь Дональд Трамп Ши Жиньпиний АНУ доройтож буй талаар хэлсэн санааг хамгаалж, “100% зөв” гэж хүртэл бичсэн байна. Мөн тэрээр Ши бол “Агуу их хүндэлмээр хүн”, бүр “Бид жинхэнэ найз” болсон гэжээ.
Бээжингийн Ардын Их Танхим дахь төрийн зоогийн үеэр архи огт хэрэглэдэггүй гэгддэг Дональд Трамп Ши Жиньпиний “Хятадын үндэстний агуу сэргэлт ба Америкийг дахин агуу болгох зорилго хамтдаа оршиж чадна” гэсэн үгэнд хундага тулган багахан дарс амссан мэт харагдсан. Цагаан ордон үүнийг дараа нь үгүйсгэсэн юм.
Ерөнхийлөгч Дональд Трамп айлчлалыг амжилттай болсон гэж тодорхойлж, Хятад 200 ширхэг Бойнг онгоц худалдаж авахаар болсон нь “Асар олон ажлын байр” бий болгоно гэж мэдэгдэв. Мөн АНУ-ын Худалдааны төлөөлөгч Жеймисон Грир Хятад ойрын гурван жилд америкаас “Арав гаруй тэрбум долларын” хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн худалдаж авна гэж найдаж буйгаа хэлсэн.
Гэвч ийм амлалтууд биелэх эсэх нь эргэлзээтэй хэвээр байна. Өнгөрсөн аравдугаар сард Хятад 2028 он хүртэл жил бүр 25 сая тонн шар буурцаг америкаас худалдан авахаар зөвшөөрсөн ч одоогоор илүү хямд Бразилийн бүтээгдэхүүн рүү шилжиж байгаа. Бойнг-ийн захиалга ч сонирхолтой харагдаж байна. Учир нь Хятад өөрийн дотоодын COMAC C919 зорчигч онгоцыг сүр дуулиантайгаар нэвтрүүлж эхэлсэн.
Дональд Трамп Бээжинд очихоосоо өмнө ч Хятадад томоохон буултууд хийсэн. Тэрээр Nvidia-ийн дэвшилтэт AI чипийг Хятадад худалдахыг зөвшөөрч, Тайваньтай хийх 13 тэрбум ам.долларын зэвсгийн худалдааг түр зогсоосон.
2025 оны эхээр АНУ, Хятадын харилцаа хамгийн доод түвшинд хүрч, татвар нэмэгдэхэд Бээжин газрын ховор элемент болон стратегийн ашигт малтмалын экспортоо хязгаарласан нь Америкийн үйлдвэрлэлд хүнд цохилт болсон. Үүний дараа Дональд Трампын засаг захиргаа хурцадмал байдлаас гарах гарц хайж эхэлсэн бөгөөд энэ нь Хятадын байр суурийг улам баталгаажуулсан гэж ажиглагчид үзэж байна.
Трампын энэ айлчлалын үеэр хүний эрх, шашны эрх чөлөө, Төвд ба Уйгурын асуудал, Хонг Конгийн эрх чөлөө, ОХУ болон Умард Солонгост үзүүлдэг Хятадын дэмжлэг зэрэг уламжлалт маргаантай сэдвүүд бараг яригдсангүй.
Үүнээс ч илүү анхаарал татсан зүйл нь Дональд Трамп холбоотон орнуудаар дайралгүйгээр шууд Бээжинд очсон явдал байв. 1998 оноос хойш АНУ-ын ерөнхийлөгч Хятадад айлчлахдаа холбоотон оронд огт сааталгүй явсан анхны тохиолдол энэ болсон юм.
Ши Жиньпин Трамптай “Түншлэл” гэхээс илүү “Стратегийн бүтээлч, тогтвортой байдал” гэсэн ойлголт хэрэглэсэн нь ч утга учиртай байв. Өөрөөр хэлбэл Хятад АНУ-ыг хамтрагч бус, өрсөлдөгч гэж үзэж байгаа ч харилцааг бүрэн сүйрүүлэхийг хүсэхгүй байна. Гэхдээ БНХАУ өөрийн хүч чадалдаа хангалттай итгэлтэй болсон нь энэ айлчлалаар ил тод харагдав.
Судлаач Сүн Вэньти:
Хятад бүх эерэг уур амьсгал, магтаалын цаана ч АНУ-ыг жинхэнэ түнш гэж үзэхгүй хэвээр байна.
гэжээ.
Баасан гаргийн үдээс хойш Дональд Трамп Бээжингээс нисэхдээ “Air Force One”-ы хаалган дээрээс нударгаа өргөн мэндчилсэн ч энэ айлчлал ялалт гэхээс илүү дэлхийн удирдагчийн ээлж солигдож буй дохио мэт харагдсан юм.
Сүн Вэньтигийн дүгнэлтээр:
Хятад өөрийгөө АНУ-тай эн зэрэгцэх хэмжээний гүрэн болсноо харууллаа.









