Ломбардын хаан:
Манай цаг цуглуулдаг үйлчлүүлэгчдийн нэг нь Rolex болон Patek Philippe-ийн хүлээлгийн жагсаалтад байнга бүртгэлтэй байдаг гэж 'Luxury Asset Capital' компанийн үүсгэн байгуулагч Дьюи Бёрк хэлсэн юм.
“Тэр цуглуулагч манайд ирж нэг цагаа барьцаанд тавьж зээл авна, тэр мөнгөөрөө дахин шинэ цаг худалдаж авна, дараа нь энэ үйлдлээ дахин дахин давтдаг.”
гэсэн байна.
Чинээлэг зээлдэгчид ховор Rolex цагнууд, Hermès-ийн Birkin цүнхнүүдээс эхлээд олон сая ам.долларын үнэтэй урлагийн бүтээлийн цуглуулга гэх мэт тансаг эд хөрөнгөө барьцаалан хурдан бэлэн мөнгө босгож байна. Тэд уламжлалт банкны зээл, бичиг баримтын процессоос татгалзаж, хурд болон нууцлалыг илүүд үздэг болжээ.
Luxury Asset Capital компанийн Манхэттэн дэх оффист байрлах, температурын горимыг тогтмол барьдаг өрөөнд, Hermès-ийн гар цүнхнүүдийг эгнүүлэн тавиастай байдаг. Экзотик арьсаар хийгдсэн Mini Kelly загварын цүнх бүр ойролцоогоор 75'000 ам.долларын үнэтэй бөгөөд алмазан чимэглэлтэй Birkin болон бусад хязгаарлагдмал загварууд нь зургаан оронтой тооны үнэд хүрдэг аж.
Түүний ойролцоо The Catcher in the Rye романы анхны хэвлэл (зарим тохиолдолд 50,000 ам.доллар хүрдэг) орчин үеийн урлагийн бүтээлүүдийн хамт байрлана. Үүнд Японы уран бүтээлч Yoshitomo Nara-гийн 200,000 ам.доллараас дээш үнэтэй зураг ч багтдаг аж. Коридорын цаана байрлах сейфүүдэд олон тооны Rolex цаг, алмаз, алт үнэт эдлэлүүдийг нарийвчлан тэмдэглэж, битүүмжилсэн байдлаар хадгалдаг байна.
Гэвч эдгээрийн аль нь ч худалдаанд зориулагдаагүй. Эдгээр бүх зүйлс нь барьцаа буюу зээлдэгчдийн тавьсан хөрөнгө юм.
Эдгээр эд зүйлс нь богино хугацаанд бэлэн мөнгө хэрэгтэй болсон хэт чинээлэг хүмүүсийн барьцаанд тавьсан хөрөнгө юм. Денвер хотод төвтэй Luxury Asset Capital компани нь энгийн ломбардын үндсэн зарчмаар ажилладаг ч Швейцарийн банк шиг нууцлал, нарийн зохион байгуулалттай. Зээлдэгчид цаг, үнэт эдлэл, гар цүнх, уран зураг зэрэг тансаг эд зүйлсээ барьцаанд тавьж, оронд нь богино хугацааны, ихэвчлэн барьцаанд тавьсан хөрөнгөөр хязгаарлагдах (nonrecourse) зээл авдаг бөгөөд энэ зээл нь нэг өдрийн дотор шийдэгддэг юм.
Томоохон хедж санг удирддаг нэг үйлчлүүлэгч эхнэрийнхээ найман каратын, 600,000 ам.доллараас дээш үнэлгээтэй алмазан бөгжийг барьцаанд тавьсан байдаг. Дараа нь тэр зээлээ төлж, бөгжөө буцаан авсан. Өөр нэг үйлчлүүлэгч нэг удаа Emmy шагналаа барьцаанд тавьж байсан тохиолдол ч бий.
Тансаг хөрөнгө барьцаалсан зээл нь баян үйлчлүүлэгч болон яаралтай санхүүгийн хэрэгцээ хоёрын хоорондох огтлолцолд оршдог. Бэлэн мөнгөний хувьд дутагдалтай боловч хөрөнгөөр баян зээлдэгчид өндөр үнэтэй эд зүйлсээ барьцаанд тавьж хурдан мөнгө босгодог бөгөөд хөрөнгөө шууд зарах эсвэл уламжлалт банкны зээлийн бичиг баримт, хувийн баталгаа өгөх шаардлагаас зайлсхийдэг юм.
“Манайд ирж ‘Ийм боломж байдгийг би мэдээгүй’ гэж хэлдэг хүмүүс маш олон байдаг,” гэж Дьюи Бёрк хэлжээ. 2016 онд байгуулагдсан тус компани эхний жилдээ ашигтай ажиллаж эхэлсэн бөгөөд сүүлийн арван жилийн хугацаанд нийтдээ 1 тэрбум ам.доллараас давсан хэмжээний зээл олгосон байна. Тэдний хамгийн гол брэнд нь Borro (онлайн зээлийн платформ) бөгөөд Нью-Йорк, Палм-Бич, Беверли-Хиллз хотуудад физик салбаруудтай. Өнгөрсөн жил тус компанийн орлого ойролцоогоор 65 сая ам.долларт хүрсэн байна.
Тансаг хөрөнгийг эргэлтийн зээлийн эх үүсвэр болгон ашигладаг үйлчлүүлэгчид нь бизнес эрхлэгчид, хөрөнгө оруулагчид, цуглуулагчид болон компанийн эзэд байдаг. Зарим нь сейф дүүрэн цаг авчирдаг бол зарим нь гар цүнхээ шөнө дунд шуудангаар илгээдэг. Сүүлийн үед улам олон хүн өөрийн тансаг эд зүйлсийг “ажлын капитал” болгон ашиглах болсон.
“Манай нэг цаг сонирхогч үйлчлүүлэгч Rolex, Patek Philippe-ийн хүлээлгийн жагсаалтад байнга байдаг. Тэр манайд ирж нэг цагаа барьцаанд тавьж зээл аваад шинэ цаг худалдан авч, энэ үйлдлээ байнга давтдаг,” гэж Бёрк нэмж хэлсэн байна.
Уян хатан байдал нь энэ үйлчилгээний хамгийн том давуу талуудын нэг юм. Уламжлалт банкууд ихэвчлэн үнэт цаасны багц эсвэл үл хөдлөх хөрөнгө дээр үндэслэн зээл олгодог бол тансаг хөрөнгө барьцаалан зээл олгогчид уламжлалт санхүүгийн байгууллагуудын “өөр төрлийн хөрөнгө” гэж үздэг зүйлсийг ч санхүүжүүлэх боломжтой.
"Borro" компани Super Bowl-ийн аваргын бөгжөөс эхлээд самурайн сэлэм, Манхэттэн дэх машины зогсоол хүртэл төрөл бүрийн зүйлсийг барьцаанд авч зээл олгож байсан.
Энэ үйлчилгээний санал маш энгийн: хурд, нууцлал, хувийн баталгаа шаардахгүй байх. Зээлдэгчид өөрсдийн тансаг эд зүйлсийг барьцаанд тавьж, хурдан мөнгө авдаг, дараа нь буцаан төлж эд зүйлсээ буцаан авна. Хэрэв зээлээ төлөхгүй бол зээл олгогч тухайн эд зүйлийг өөртөө авч, ихэвчлэн "Кристи" эсвэл "Сотби" зэрэг дуудлага худалдаагаар зардаг.
Сүүлийн арван жилийн хугацаанд гар цүнх, ялангуяа Hermès-ийн Birkin болон Kelly загварууд хамгийн хурдтай өссөн барьцаануудын нэг болсон. Ялангуяа экзотик арьс эсвэл захиалгаар хийсэн хувилбарууд нь хоёрдогч зах зээл дээр хэдэн зуун мянган ам.долларын үнэд хүрдэг.
Беверли-Хиллз дэх Borro компанийн нэг үйлчлүүлэгч өөрийн захиалгаар хийлгэсэн Hermès Mini Birkin цүнхийг барьцаанд тавьж ойролцоогоор 30,000 ам.долларын зээл авч байжээ. Тэр цүнхийг бүтээхэд бараг нэг жил зарцуулсан бөгөөд 33,000 ам.доллар төлсөн байна. Хоёрдогч зах зээл дээр 50,000 ам.доллараас дээш үнээр авах санал ирж байсан ч тэр зарахыг хүсээгүй. “Би үүнийг зарахыг хүсээгүй. Hermès цүнх эзэмших боломж өдөр бүр тохиолддоггүй,” гэж тэр хэлжээ. Харин тэр зээлээ ашиглан өөрийн зарах гэж байсан үл хөдлөх хөрөнгийн засварыг санхүүжүүлсэн. “Энэ нь намайг нөгөө талд хүргэх гүүр болсон,” гэж тэр нэмж хэлсэн байна.
Өөр нэг Лондонд төвтэй бизнес эрхлэгч эмэгтэй алмазан чимэглэлтэй Birkin цүнх болон Van Cleef & Arpels үнэт эдлэлээ олон удаа барьцаанд тавьж өөрийн бизнесүүдийг санхүүжүүлж байсан. Нэг удаад тэр эд зүйлсээ шөнө шуудангаар илгээж, хэдхэн цагийн дотор мөнгөө авч байжээ. “Эд бол миний шүүгээнд байгаа алмазан Birkin цүнхнүүд,” гэж тэр хэлсэн.
Энэ нь эдгээр хөрөнгийг зүгээр хадгалахын оронд орлого бий болгох боломжийг надад өгсөн.
Мэдээж тансаг хөрөнгө барьцаалсан зээл нь шинэ ойлголт биш. XIV зуунд Медичигийн гэр бүл Флоренц хотод чинээлэг хүмүүст зориулсан орчин үеийн банкны суурийг хөгжүүлж байхдаа мөн доод давхаргын хүмүүст зориулсан ломбар ажиллуулж байсан. Өнөөдөр энэ төрлийн үйлчилгээ улам бүр “Дээд зэрэглэлийн ломбар” хэлбэртэй болж, уламжлалт банк болон энгийн ломбарын завсрын шийдэл болж байна.
Бёркийн хэлснээр энэ бизнесийн санаа их энгийн: Банкууд тансаг хөрөнгийг хэрхэн үнэлэхээ сайн мэддэггүй тул өөр төрлийн зээлийн эх үүсвэр бий болгох.
Банкууд ‘Бид мэдэхгүй зүйлээ үнэлэхгүй’ гэдгээрээ алдартай. Хэрэв үл хөдлөх хөрөнгө эсвэл зах зээл дээр чөлөөтэй арилжаалагддаг үнэт цаас биш бол тэд бараг 0 гэж үнэлдэг.
гэж тэр хэлсэн.
Эдгээр зээлийн бас нэг онцлог нь nonrecourse буюу зээлдэгч зээлээ төлөхгүй бол зөвхөн барьцаа хөрөнгөө алдахаас өөр хариуцлага хүлээхгүй. Зээлийн шалгалт, орлогын баталгаа шаардахгүй бөгөөд ихэнхдээ мөнгө тухайн өдөртөө олгогддог давуу талтай.
Luxury Asset Capital компани одоо Денвер, Нью-Йорк, Лос-Анжелес болон Флорида мужид үйл ажиллагаа явуулж байна. Borro платформын ачаар АНУ-ын бүх 50 мужид үйлчлүүлэгчидтэй. Бёркийн хэлснээр тус компанийн зээлийн багц сүүлийн арван жилд ойролцоогоор 25 дахин өссөн. Дундаж зээл 15'000–20'000 ам.долларын хооронд байдаг бол хамгийн ихдээ 5 сая ам.доллар хүртэл зээл олгодог.
Эдгээр зээлүүд нь зээл олгогчдын хувьд ашигтай байж чаддаг. Ихэнх нь богино хугацаатай буюу 30–120 хоногийн хугацаатай боловч олон зээлдэгч зээлээ сунгах эсвэл дахин шинэчлэх байдлаар ашигладаг аж.
Үүний үр дүнд тансаг эд зүйлсийг эргэлтийн зээлийн шугам мэт ашиглах боломжтой болдог. Borro компани сар бүр бага нэг оронтой хувийн хүү авдаг бөгөөд нэмэлтээр хадгалалт, даатгалын зардал тооцогддог.
Зарим тохиолдолд нийт зардал сардаа ойролцоогоор 5 хувь хүрч болно. Энэ нь жилийн дүнгээр 60 хувьд хүрч болзошгүй. Гэсэн хэдий ч зээлдэгчид зээлийг хэдхэн сараар ашигладаг тул энэ өртгийг хурд, уян хатан байдлын төлөөс гэж үздэг. Харин зээл олгогчдын хувьд, ялангуяа дахин зээл авах давтамж 74 хувь байдаг тул энэ бизнес ашигтай.
Зээлийн хэмжээ нь барьцаа хөрөнгийн үнэлгээний 40–65 хувийн хооронд байдаг. Илүү хөрвөх чадвартай хөрөнгө (жишээ нь Rolex цаг) дээр илүү өндөр хувь олгогддог бол илүү ховор, нарийн мэргэжлийн үнэлгээ шаардсан хөрөнгөн дээр бага хувь олгодог. Энэ нь "Банк оф Америка" зэрэг байгууллагуудын жишигтэй ойролцоо бөгөөд тэд ихэвчлэн урлагийн бүтээл дээр 50 орчим хувийн зээл олгодог.
"Банк Оф Америка"-ийн урлагийн үйлчилгээний хэлтсийн захирал Дрю Уотсоны хэлснээр энэ зах зээл үндсэндээ хоёр хэсэгт хуваагддаг. Нэг талд нь төрөл бүрийн хөрөнгө дээр nonrecourse зээл олгодог, харьцангуй өндөр хүүтэй жижиг зээлдүүлэгчид байдаг. Нөгөө талд нь зээлдэгчийн нийт хөрөнгөд тулгуурлан зээл олгодог, бага хүүтэй хувийн банкууд байдаг.
"Банк Оф Америка"-ийн урлагийн зээлийн хөтөлбөр нь ойролцоогоор арван жилийн өмнө эхэлсэн бөгөөд ихэвчлэн 10 сая ам.доллараас дээш үнэлгээтэй урлагийн цуглуулгатай хүмүүст зориулагдсан.
Зээлийн доод хэмжээ нь 5 сая ам.доллараас эхэлдэг бөгөөд зээлийн хэмжээ ихэвчлэн барьцаа хөрөнгийн үнэлгээний 50 хувиар хязгаарлагддаг.
Эдгээр зээл нь ихэвчлэн 1–3 жилийн хугацаатай, сунгагддаг зээлийн шугам хэлбэртэй байдаг бөгөөд хүү нь бага нэг оронтой тоонд багтдаг.
Анхны үнэлгээ, шалгалт нь ойролцоогоор 60 хоног үргэлжилдэг ч нэгэнт зээлийн шугам нээгдсэн бол үйлчлүүлэгч хүссэн үедээ мөнгө татах боломжтой болдог. “Энэ хоёр зах зээл нэлээд ялгаатай,” гэж Уотсон хэлсэн. Банкууд ихэвчлэн асар их хөрөнгөтэй, төрөлжсөн цуглуулгатай үйлчлүүлэгчдэд үйлчилдэг бол жижиг зээлдүүлэгчид илүү өргөн хүрээний, зарим тохиолдолд банкнаас зээл авах боломжгүй хүмүүст үйлчилдэг.
Тансаг хөрөнгө барьцаалсан зээл нь хувийн банкны асар том зах зээлтэй харьцуулахад одоогоор харьцангуй жижиг хэвээр байна. Гэвч хоёрдогч зах зээл улам гүнзгийрч, өөр төрлийн хөрөнгийн төрөл нэмэгдэхийн хэрээр чинээлэг хүмүүс тансаг эд зүйлсээ харах хандлагаа өөрчилж байна.
Өмнө нь эдгээр зүйлсийг:
-Цуглуулга статусын илэрхийлэл гэж үздэг байсан бол одоо:
-Санхүүгийн хэрэгсэл гэж үзэх болсон.
-Алт болон үнэт металлын үнэ сүүлийн нэг жилд өссөнтэй холбоотойгоор Borro компанийн мэдээлснээр алт, зоос барьцаанд тавих хүмүүсийн тоо нэмэгдсэн байна.
Үнэт эдлэл, цаг, алмаз нь хамгийн том ангилал хэвээр байгаа бөгөөд үүний дараа гар цүнх, урлагийн бүтээл болон бусад цуглуулгын зүйлс ордог.
Эцэст нь хэлэхэд, өнөөгийн зах зээлд цаг хугацаа нь үнэлгээнээс дутахгүй чухал болсон нөхцөлд:
-Rolex цаг
-Hermès Birkin цүнх
музейн түвшний урлагийн бүтээл гэдэг нь зүгээр нэг тансаг хэрэглээ биш болсон.
Тэдгээр нь мөн: Дараагийн боломжийг санхүүжүүлэх бэлэн нөөц (dry powder) болж хувирчээ.
