



















Meta болон Google-ийн эзэмшлийн YouTube компани хүүхдүүдийг нийгмийн сүлжээнд донтуулах системийг зориудаар “зохион бүтээсэн” гэж нэхэмжлэгч талын өмгөөлөгч Даваа гарагт Калифорни мужийн шүүхэд эхэлсэн, насанд хүрээгүй хүүхдүүдэд нийгмийн сүлжээ ямар нөлөө үзүүлдэг талаархи түүхэн ач холбогдолтой шүүх хурлын үеэр мэдэгдлээ.

“Энэ хэрэг бол түүхэн дэх хамгийн баян хоёр корпораци хүүхдүүдийн тархинд донтолтыг хэрхэн зохион бүтээсэн тухай асуудал” хэмээн өмгөөлөгч Марк Ланиер нээлтийн үгэндээ тангарагтны шүүхэд хэлэв.

“Эдгээр компаниуд хүүхдүүдийн тархийг донтуулах зориулалттай машинуудыг санаатайгаар бүтээсэн гэдгийг нотлох баримтыг би та бүхэнд харуулна” гэж тэр нэмж хэлсэн юм.
АНУ-ын Лос-Анжелес хотод Шүүгч Кэролин Кюлийн даргалж буй энэхүү шүүх хурал нь Kayley GM хэмээн нэрээ нууцалсан, одоо 20 настай эмэгтэй бага насандаа нийгмийн сүлжээнд (сошиал медиад) донтсоны улмаас сэтгэцийн ноцтой хохирол амссан гэх нэхэмжлэлд төвлөрч байна.
“Би Google болон Meta компаниуд өөрсдийн бүтээгдэхүүн болох YouTube, Instagram-ийн хэрэглэгчдийг татаж, байнга эргэж оруулахын тулд — санамсаргүйгээр бус, зориудаар — хэрхэн загварчилсныг тайлбарлана. Учир нь донтолт бол ашигтай бизнес” хэмээн өмгөөлөгч хэлэв.
Ланиер тангарагтны шүүхэд эдгээр компаниудын “Өөрсдийнх нь үгээр бичигдсэн баримтууд”, мөн тархи судлалын шинжлэх ухааны нотолгоонд тулгуурлан “Зүгээр л утсаа тавь” гэдэг нь яагаад бодит сонголт биш болохыг харуулна гэж мэдэгдсэн байна.
Тэрээр Instagram-ийг хүмүүсийн “шүүгдсэн, засварласан амьдрал”-ын тасралтгүй урсгал гэж тодорхойлж, хэрэглэгчид “нийгмийн баталгаа, зөвшөөрөл хүлээн цаг өнгөрөөдөг” орчин хэмээн тайлбарлав.
Харин YouTube-ийн хувьд “Дараагийн видеог таны зогсох эсэхээ шийдэхээс өмнө автоматаар тоглуулж эхэлдэг” бөгөөд “Та хайсан эсэхээс үл хамааран, юу таныг илүү удаан үзүүлж байгааг сурч, тийм контентыг тасралтгүй санал болгодог алгоритм” ашигладаг гэж тэр хэлсэн юм.
Ирэх долоо хоногт энэхүү шүүх хуралд Meta компанийн гүйцэтгэх захирал Марк Цукерберг гэрчээр мэдүүлэг өгөхөөр байгаа бөгөөд Instagram-ийн захирал Адам Моссери Лхагва гараг гэхэд шүүх танхимд ирэх төлөвтэй байна.
Энэ хэрэг нь сошиал медиа компаниуд хүүхдүүдийн анхаарлыг зориудаар татах, донтуулахуйц байдлаар платформуудаа зохион бүтээсэн эсэх талаар хууль зүйн жишиг тогтоож болзошгүй тул анхаарлын төвд байна.
Шүүх хурал “Туршилтын жишиг хэрэг” (bellwether case) гэж тооцогдож байгаа бөгөөд түүний шийдвэр АНУ даяар өрнөж болзошгүй олон зуун ижил төрлийн нэхэмжлэлийн өнгө аясыг тодорхойлох магадлалтай.
Уг шүүх хуралд YouTube-ийн эзэн Alphabet болон Instagram-ийн эзэн Meta компаниуд хариуцагчаар татагджээ.
Мөн YouTube-ийн захирал Нил Мохан гэрчээр дуудагдах хүлээлттэй байна.
Сошиал медиа компаниудыг олон зуун нэхэмжлэлд өсвөр насныхныг донтуулах контент руу хөтөлж, улмаар сэтгэл гутрал, хооллолтын эмгэг, сэтгэцийн эмнэлэгт хэвтэх, тэр ч байтугай амиа хорлох нөхцөл байдалд хүргэсэн хэмээн буруутгаж байгаа юм.
https://youtu.be/yYRCMbiEX-M?si=7OtRrhRlHK7o78Vg

---

Судалгааг Европын Холбооны Монгол Улс дахь Төлөөлөгчийн газар, Европын Холбооны SWITCH-Asia хөтөлбөр, Орон сууцны сан, Ногоон хөгжил ба жендерийн тэгш байдлын дэлхийн холбоо, Францын Хөгжлийн Агентлаг (AFD), Жэрэс Олон Улсын ТББ-ын Монгол дахь Төлөөлөгчийн газар, Барилгын эрчим хүчний хэмнэлтийн төв (BEEC), Монголын Барилгын Үндэсний Ассоциаци ТББ, Монголын Ногоон Санхүүгийн Корпораци, Монголын Эмэгтэйчүүдийн Сан зэрэг байгууллагын хэрэгжүүлэлт, дэмжлэгтэйгээр хэрэгжиж буй “Дулаан шийдэл-II (SOAP-II)” төслийн хүрээнд гүйцэтгэж, амины орон сууцны дулаалга, угсармал орон сууцны шинэчлэл, эрчим хүчний хэмнэлттэй шинэ орон сууц барих зэрэг хувилбаруудыг санхүүгийн болон эдийн засгийн үүднээс харьцуулан үнэлжээ. Онцлог нь эрүүл мэнд, байгаль орчин, уур амьсгалд үзүүлэх нөлөөллөөс үүдэх дам зардал, үр ашгийг мөнгөн дүнгээр тооцон тусгасанд оршино.
Нэхэмжлэгч талын өмгөөлөгчид 1990–2000-аад онд тамхины үйлдвэрлэлийн эсрэг ашиглагдаж байсан стратегийг хэрэглэж байгаа бөгөөд тухайн үед тамхины компаниуд “Хортой бүтээгдэхүүн санаатайгаар борлуулсан” гэх үндэслэлээр шүүхэд дуудагдаж байв.
Баасан гарагт хариуцагч талын өмгөөлөгчид өөрсдийн платформыг тамхи болон бусад донтуулах бүтээгдэхүүнтэй зүйрлүүлэхийг хориглох хүсэлт гаргасан ч шүүх түүнийг хүлээн аваагүй байна.
Лос-Анжелес хотын тойргийн дээд шүүхийн гадаа эцэг эх болох Мариано Жанин, Жорж Николау нар хүүхдүүдийнхээ зургийг барин зогсож байв.
“Сошиал медиа компани хүүхдэд хор учруулсан хэргээр тангарагтны шүүхийн өмнө зогсож буй анхны тохиолдол энэ юм” хэмээн Сошиал Медиа Хохирогчдын Хууль Зүйн Төв-ийн үүсгэн байгуулагч Мэттью Бергман AFP агентлагт ярьжээ. Түүний баг одоогоор 1'000 гаруй ижил төрлийн хэрэгт оролцож байна.
Тус төв нь интернэт орчинд залууст учирсан хохиролд сошиал медиа компаниудыг хариуцлага хүлээлгэх зорилготой хууль зүйн байгууллага юм.
Интернэт аваргууд өөрсдийгөө АНУ-ын Харилцааны Ёс Зүйн тухай хуулийн 230-р зүйл-ээр хамгаалагддаг гэж үздэг. Тус заалт нь хэрэглэгчдийн нийтэлсэн контентын төлөө платформуудыг хариуцлагаас чөлөөлдөг.
Гэвч энэ хэрэгт сошиал медиа компаниудыг хүмүүсийн анхаарлыг барих, мөн сэтгэцийн эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй контентыг алгоритмаар дэмжих бизнесийн загвар боловсруулсан хэмээн буруутгаж байна.
“Эдгээр нэхэмжлэлд дурдагдсан зүйлс үнэн биш” хэмээн YouTube-ийн төлөөлөгч Хосе Кастанеда мэдэгдэв.
“Залууст илүү аюулгүй, эрүүл орчин бүрдүүлэх нь бидний ажлын гол цөм байсаар ирсэн” гэж тэр нэмж хэлжээ.
Meta компани ч мөн адил бүх буруутгалыг няцааж байна.
Snapchat болон TikTok компаниуд ч энэ хэрэгт хариуцагчаар татагдсан ч шүүх хурал эхлэхээс өмнө нууц нөхцөлтэй эвлэрэл байгуулжээ.
АНУ даяар, тэр дундаа Калифорнийн хойд дүүргийн холбооны шүүх, мөн мужийн шүүхүүдэд сошиал медиа платформууд хүүхдүүдийн аюулгүй байдалд заналхийлсэн гэх олон хэрэг хэлэлцэгдэж байна. Зарим нэхэмжлэлийг сургуулийн тойргууд хүртэл гаргасан байна.
Мөн Нью-Мексико мужид Meta компани ашгийг хүүхдүүдийн сайн сайхны дээр тавьсан гэх тусдаа хэрэг эхэлж байна.
“Манай мөрдөн шалгалтаар Meta-гийн сошиал медиа платформууд хүүхдүүдэд аюулгүй орчин биш, харин хүүхдийн садар самуун контент солилцох, насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг бэлгийн мөлжлөгт уруу татах гол талбар болж байгааг тогтоосон” хэмээн Нью-Мексико мужийн Ерөнхий прокурор Рауль Торрез мэдэгдсэн байна.
Meta эдгээр мэдэгдлийг үгүйсгэж, өөрийгөө шүүхэд бүрэн хамгаална гэдгээ илэрхийлжээ.








