




















Товч агуулга
-Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмал (Strategic Resilience Reserve) нөөцлөх нь.
-Нөөцийг 7 гишүүнтэй удирдах зөвлөл удирдана.
-Ашигт малтмалуудыг АНУ даяарх агуулахуудад хадгална.
-Барууны орнууд ашигт малтмалын үнийн өөр тогтолцоог бий болгох боломжтой.
-Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмал дахь БНХАУ-ын ноёрхлыг сөрөх зорилготой.
Пүрэв гарагт АНУ-ын Конгресс дахь хоёр намын (Ардчилсан нам, БНН) бүлгийн хууль тогтоогчид хамтран 2.5 тэрбум ам.долларын өртөгтэй стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалыг нөөцлөх хуулийн төслийг танилцууллаа. Энэхүү алхам нь стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын зах зээлийн үнийг тогтворжуулах, дотоодын олборлолт болон боловсруулалтыг дэмжих зорилготой аж.
Энэхүү хуулийн төсөл нь литий, никель, газрын ховор элемент зэрэг цахилгаан автомашинаас эхлээд өндөр технологийн зэвсэг хүртэл өргөн хэрэглээтэй чухал ашигт малтмалын үнийг БНХАУ зохиомлоор удирдаж байна гэж АНУ-ын бодлого боловсруулагчид үзэж буйтай холбоотойгоор Вашингтоноос авч буй ээлжит хариу арга хэмжээ юм. Ийм үнийн нөлөөлөл нь АНУ-ын уул уурхайн компаниудыг олон жилийн турш хүндрэлд оруулж ирсэн гэж үздэг.
Жишээлбэл, Хятадаас үүдэлтэй литийн илүүдэл нийлүүлэлт нь Хойд Каролина мужид төвтэй Albemarle компанид 2024 онд АНУ дахь бизнесээ өргөжүүлэх төлөвлөгөөгөө зогсооход хүргэсэн. Мөн Хятадын өрсөлдөөн ширүүсэж буй нөхцөлд АНУ-ын Батлан хамгаалах яам 2025 оны 7-р сард Невадад байрлах MP Materials компанийн хамгийн том хувьцаа эзэмшигч болсон юм.
68 хуудастай энэхүү хуулийн төсөлд Хятад улс “Стратегийн ач холбогдолтой ашигт малтмалын хүртээмжийн төлөөх өрсөлдөөнд үнийн болон нийлүүлэлтийн нөлөөгөө зэвсэг болгон ашиглаж байна” гэж тодорхой дурджээ.
ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ НЬ АНУ-ЫГ “ГАДААД АЮУЛААС ХАМГААЛАХ”-ЫГ ЗОРЬЖ БАЙНА
Харин Хятад улс ашигт малтмалын зах зээлийг зориудаар удирддаг гэсэн мэдэгдлийг няцааж, 2025 оны 11-р сард “Дэлхийн үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн сүлжээний аюулгүй байдал, тогтвортой байдлыг хамгаалах үүрэгтэй” гэдгээ мэдэгдсэн.
Хуулийн төсөл хүчин төгөлдөр болохын тулд Төлөөлөгчдийн танхим, Сенатаар батлагдаж, улмаар Ерөнхийлөгч Дональд Трампын гарын үсэг зурагдах шаардлагатай.
Уг хуулиар АНУ-ын Холбооны Нөөцийн Банкны (Federal Reserve) удирдлагын загвартай төстэй, долоон гишүүнтэй удирдах зөвлөл бүхий Стратегийн тэсвэржилтийн нөөц байгуулахаар тусгажээ.
Ерөнхийлөгчөөс томилж, Сенатаар баталгаажуулах уг зөвлөлийн гишүүд нь АНУ-ын агентлагуудын “Чухал” гэж тодорхойлсон ашигт малтмалуудыг худалдан авч, улс даяарх агуулахуудад нөөцлөх үүрэгтэй аж. Тухайн ашигт малтмалыг зөв, аюулгүй хадгалахад техникийн өндөр мэдлэгтэй мэргэжилтнүүд байх шаардлагатай. Жишээлбэл, литийн зарим нэгдлүүд усанд хүрэхэд устөрөгч ялгаруулдаг юм.
Хуулийн төсөл нь дахин боловсруулсан түүхий эдийг нэн тэргүүнд авч үзэх боловч, уул уурхайгаас шууд олборлосон ашигт малтмал мөн хамрагдах болно. Мөн холбоотон орнууд дор хаяж 100 сая ам.долларын хувь нэмэр оруулбал уг нөөцөд нэгдэх боломжтой.
Нөөцөд хадгалагдсан ашигт малтмалуудыг хувийн салбар болон батлан хамгаалах зорилгоор борлуулж болно. Олсон ашгийг дахин ашигт малтмал худалдан авахад зарцуулж, нөөцийг байнгын, тасралтгүй эргэлтэнд байлгах юм.
АНУ-ын Сенатын Гадаад харилцааны хорооны тэргүүлэх гишүүн, Нью-Хэмпшир мужийн сенатор, Ардчилсан намын Жинн Шахин:
“Чухал орцуудыг чиглэсэн байдлаар хөрөнгө оруулж, нөөцлөх нь АНУ-ыг гадаад аюулаас хамгаалаад зогсохгүй, зардал багатайгаар эдийн засагт томоохон түлхэц өгнө” гэж мэдэгдлээ.
Энэхүү хуулийн төслийг Индиана мужийн Бүгд Найрамдах намын сенатор Тодд Янг хамтран санаачилсан бол, Төлөөлөгчдийн танхимд Виржиниа мужийн БНН-ын гишүүн Роб Уитман ижил төслийг өргөн барьжээ.
Сенатын туслахуудын мэдээлснээр, удирдах зөвлөл ашигт малтмалыг хэрхэн, ямар үнээр худалдан авах бүрэн эрхтэй байх аж. Тухайлбал, Хятадын ноёрхолд буй газрын ховор элементийн зах зээлд АНУ-ын уул уурхайн салбарыг дэмжихийн тулд зах зээлийн үнээс хоёр дахин өндөр үнэ төлөх боломжтой.
Бээжин экспортын хязгаарлалт тогтоосон эсвэл арилжаа нь ховор, бараг байдаггүй олон чухал ашигт малтмалын хувьд Хятадын үйлдвэрлэлтэй хамааралгүй үнийн тогтолцоо бий болгох шахалт өрнөж байна.
“Уг нөөц нь зарим чухал ашигт малтмалын хувьд Барууны орнуудад өөрийн гэсэн үнэ тогтоох боломжийг бий болгож магадгүй” хэмээн Сенатын нэгэн туслах хэлжээ.
Энэ долоо хоногт “Их Долоо”-н (G7) орнуудын Сангийн сайд нар ашигт малтмалын үнийн доод хязгаар тогтоох асуудлыг хэлэлцсэн байна. Харин Ерөнхийлөгч Дональд Трамп лхагва гарагт АНУ стратегийн ач холбогдолтой ашигт малтмалын хувьд гадаад орнуудаас хэт хамааралтай байгаа нь үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж байна гэж мэдэгдсэн юм.
Мөн Австрали улс ч өөрийн гэсэн ч стратегийн ач холбодолтой ашигт малтмалын нөөц байгуулахаар ажиллаж байна.









