БНХАУ-ын удирдагч Ши Жиньпин олон жилийн турш Төвд, Уйгур зэрэг үндэстний цөөнх иргэдэд Хятадын үндэстний нэгдмэл үнэмлэхүй үнэт зүйл, мөн эрх баригч Коммунист намд үнэнч байх үзлийг төлөвшүүлэх бодлого явуулсаар ирсэн. Харин одоо энэхүү бодлогыг илүү хүчтэй болгож, өргөн хүрээтэй шинэ хууль болгон баталлаа. Уг хууль нь сургууль, орон сууцны хороолол, гэр бүл хүртэл хамрагдахын зэрэгцээ, Хятадын дүрэм журмыг зөрчсөн гэж үзсэн гадаад улс оронд ажиллаж, амьдарч байгаа хүмүүсийг ч онилон арга хэмжээ авах эрхийг эрх баригчдад олгож байна.
Хуулийн албан ёсны нэр нь "Үндэстний эв нэгдэл, дэвшлийг дэмжих тухай хууль" бөгөөд долдугаар сарын 1-нээс буюу өчигдрөөс хүчин төгөлдөр болжээ.

БНХАУ-д албан ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн 56 үндэстний дунд "Үндэстний эв нэгдлийг сулруулах" эсвэл "Үндэстэн хоорондын хагарал бий болгох" аливаа үйлдлийг хориглож байна. Тус улсын 1.4 тэрбум хүний 90 гаруй хувийг эзэлдэг хань үндэстэн нь 56 үндэстнээсээ олонх болдог.
Шинэ хуулиар сургууль болон төрийн байгууллагууд БНХАУ-ын үндсэн хэл болох хятадын мандарин хэлийг хэрэглэх ёстой. Хичээлийн агуулга нь "Хятадын үндэстнүүд хоорондох хамтын ухамсрыг хүчтэй төлөвшүүлэх"-эд чиглэсэн байх аж. Эцэг эхчүүд хүүхдээ "Хятадын Коммунист намыг болон Хятадын ард түмнийг хайрладаг" болгон хүмүүжүүлэх үүрэгтэй. Мөн төрөөс музей, номын сан болон бусад соёлын байгууллагуудад Хятадын түүх, үндэсний хөгжил цэцэглэлтийг сурталчилсан арга хэмжээ зохион байгуулахыг дэмжинэ. Орон нутгийн захиргаанууд орон сууцны бодлогоор дамжуулан үндэстнүүдийг илүү холимог байдлаар амьдруулах чиглэлээр ажиллах ёстой бөгөөд ажиглагчдын үзэж буйгаар энэ нь тус улсын 56 үндэстнийг өөр хооронд нь шилжүүлэн суурьшуулах бодлого хэрэгжих эрсдэлийг бий болгож болзошгүй.
Эх газрын Хятадаас гадуур үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага, хувь хүн "Үндэстний эв нэгдлийг сулруулсан" эсвэл "Үндэстний хуваагдал бий болгосон" гэж үзвэл мөн хариуцлага хүлээлгэж болно гэж уг хуульд заасан.
Шүүмжлэгчдийн үзэж байгаагаар энэ нь дэлхий даяарх:
Хүний эрхийн идэвхтнүүд,
Судлаачид,
Сэтгүүлчид,
Үндэстний цөөнхийн асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнүүлдэг хүмүүсийн үйл ажиллагаанд нөлөөлөх
өргөн хүрээтэй заалт болж байна.
Лхагва гарагт Коммунист нам байгуулагдсаны 105 жилийн ойд зориулсан илтгэлдээ Ши Жиньпин бүх намын гишүүдэд хандан "Бүх үндэстний агуу эв нэгдлийг улам бататгаж, бэхжүүлэх ёстой" гэж онцлон тэмдэглэсэн.
Шинэ хууль гарсны дараа хүний эрхийн байгууллагууд болон эрдэмтдийн зүгээс хүчтэй шүүмжлэл гарчээ.
Тэдний үзэж буйгаар уг хууль нь үндэстний цөөнхийн соёлын онцлог, шашны эрх чөлөө, төрөлх хэлний хэрэглээг улам шахан хавчиж болзошгүй байна. Дөрөвдүгээр сард НҮБ-д хүний эрхийн шинжээчид илгээсэн захидалдаа:
Энэхүү хууль нь Төвд, Уйгур, Монгол зэрэг үндэстний цөөнхийн хэл, соёл, шашны бие даасан байдалд ноцтой үр дагавар авчирч болзошгүй гэж анхааруулжээ.
Мөн уг хуулийг гадаад оронд хүртэл хэрэгжүүлэх боломжтой тул "Үндэстэн дамнасан дарамт шахалт" бий болох эрсдэлтэй гэж тэд үзсэн байна.

🌱 Ухаа худаг уурхай нь цөлжилттэй тэмцэх, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор Цогтцэцийд мод үржүүлгийн талбай, ойн зурвас байгуулж, сүүлийн 17 жилийн турш тууштай арчлан ургуулж байна. 🌳🌿

🇲🇳Монгол Улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ-аас жил бүр зохион байгуулдаг ТОП 100 аж ахуйн нэгжийн жагсаалтад Энержи Ресурс компани 16 дахь жилдээ шалгарч, 2025 оны ТОП 4-т эрэмбэлэгдлээ.👷♂️👷♀️
Зарим шинжээчдийн үзэж байгаагаар энэхүү хууль нь Хятадын олон жил хэрэгжүүлсэн бодлогын эцсийн шат бөгөөд өмнө нь үндэстний өөртөө засах эрхийг тодорхой хэмжээнд зөвшөөрч байсан бодлогоос татгалзан, нэгдсэн үндэстний үнэмлэхүй үнэт зүйлийг илүү хүчтэй тулгаж буй алхам юм. Шүүмжлэгчид үүнийг үндэстний цөөнхүүдийг албадан уусган нэгтгэх бодлого гэж үздэг. Энэ нь мөн 2012 онд эрх мэдэлд гарсан Ши Жиньпиний үндэсний аюулгүй байдлыг нэн тэргүүнд тавьдаг өргөн хүрээтэй бодлогын нэг хэсэг гэж үзэх нь ч бий.
2008 онд Төвөдөд гарсан өргөн хэмжээний эсэргүүцэл, мөн Шинжаанд болсон цуст мөргөлдөөний дараагаас уг бодлого улам эрчимжсэн.
Жеймс Лейболд (Австралийн La Trobe University-ийн профессор) хэлэхдээ:
Бээжин үндэстний эв нэгдлийг ердийн улс төрийн уриа төдий зүйл гэж үзэхээ больсон. Харин сургууль, гэр бүл, хэвлэл мэдээлэл, музей, төрийн албан хаагчид, төсөв, технологийн платформ, аюулгүй байдлын байгууллагууд бүгд хамтдаа нэг л хятад үндэстний үнэмлэхүй үнэт зүйлийг бий болгох хууль ёсны үүрэгтэй болсон.
гэжээ.
Тэрээр цааш нь:
Энэ хуулийн илгээж буй мессеж маш тодорхой. Үндэстний цөөнхийн онцлогийг зөвхөн Коммунист намын тодорхойлсон хятад үндэстний үнэмлэхүй үнэт зүйлд захирагдсан нөхцөлд л зөвшөөрнө.
Мөн уг хууль нь гадаад дахь эрдэмтэд, сэтгүүлчид, хүний эрхийн идэвхтнүүд, цагаач иргэд зэрэг хүмүүсийг өөрсдийгөө цензурдэх, Хятад руу зорчихоос эмээх, эрдэм шинжилгээний мэтгэлцээн хумигдах "Айдас төрүүлэх нөлөө" үзүүлж болзошгүй гэж тэр үзжээ.
Сүүлийн жилүүдэд Хятадын Коммунист нам шашны байгууллагуудад тавих хяналтаа эрчимжүүлсэн, бага, дунд сургууль болон цэцэрлэгүүдэд үндэстний цөөнхийн хэлээр хичээллэх боломжийг хумиж эхэлсэн. Мөн Бээжин Шинжаанд Уйгур болон бусад лалын шашинт үндэстний цөөнхийн эсрэг олноор нь дур мэдэн хорьсон зэрэг хүний эрхийн ноцтой зөрчил гаргасан гэх буруутгалтай нүүр тулсан юм. Харин Хятадын эрх баригчид эдгээрийг үгүйсгэдэг.
Түүнчлэн Хятад улс гадаадад амьдарч буй иргэддээ дарамт үзүүлдэг гэсэн буруутгал ч гарсаар ирсэн.
2022 онд хүний эрхийн байгууллага болох Safeguard Defenders дэлхийн олон оронд Хятадын 100 гаруй "Гадаад цагдаагийн станц" ажиллаж, цөллөгт байгаа хятад иргэдийг хянах, дарамтлах, зарим тохиолдолд эх оронд нь буцаах ажиллагаанд оролцдог гэсэн баримтыг ил болгосон. Харин Бээжин үүнийг мөн үгүйсгэдэг.
Хятадын засгийн газар шинэ хууль нь бүх үндэстний хууль ёсны эрх ашгийг хамгаална, үндэстний цөөнхийн төрөлх хэлээ ашиглах эрхийг хязгаарлахгүй гэж мэдэгджээ. Өнгөрсөн даваа гарагт болсон хэвлэлийн бага хурал дээр Хятадын Хууль зүйн дэд сайд Ху Вэйлие "Гадаад улсад хууль хэрэгжүүлэх" асуудлын талаар асуухад тэрээр "Улс орон бүр тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлаа хамгаалах нь олон улсын эрх зүйн үндсэн зарчимтай нийцдэг" гэж хариулжээ.
Тэрээр мөн:
Үндэстний эв нэгдэл бол улсын хөгжил цэцэглэлтийн хамгийн чухал тулгуур юм. Үндэстэн хоорондын зөрчилдөөнийг зориудаар өдөөж, үндэстний эв нэгдлийг эвдэн, үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлсэн хууль бус үйл ажиллагаа нь үндэстний эв нэгдлийн суурийг ганхуулж, олон нийтийн ашиг сонирхол болон ард иргэдийн хууль ёсны эрх ашгийг хохироодог.
гэж мэдэгдсэн байна.










