АНУ-ын TIME сэтгүүл 14 дэх Далай лам Тэнзин Гяцо (Монголчууд дээрхийн гэгээн Данзанжамц гэдэг ҮГ.МН) өндөр настай болсон энэ үед түүний хойд дүрийг хэн тодруулах вэ гэсэн асуудал зөвхөн шашны бус, БНХАУ, Төвд болон дэлхийн геополитикийн томоохон маргаан болоод байгааг онцолжээ.
2026 оны долдугаар сард 91 нас хүрсэн Далай лам өвдөгний хагалгаанд орсон нь түүний биеийн байдалд анхаарал хандуулахад хүргэсэн ч Төвдийн цөллөгийн (Энэтхэгийн Дармасала хотод байрладаг) засгийн газрын хувьд үүнээс ч том асуудал нь түүнийг нас барсны дараах залгамжлал юм. Далай лам өөрийн хойд дүрийг өөрийн байгуулсан Gaden Phodrang Trust л зөвхөн тодруулах эрхтэй гэж мэдэгдсэн бол БНХАУ дараагийн Далай ламыг төв засгийн газар батлах ёстой гэсэн байр сууриа дахин дахин илэрхийлсээр байгаа.

Нийтлэлд 1995 онд болсон Панчен ламын хэрэг явдлыг жишээ болгон дурдсан байна. Тухайн үед Далай лам нэгэн төвд хүүг Панчен лам хэмээн зарласан ч Хятадын эрх баригчид түүнийг олон нийтийн өмнөөс алга болгож, оронд нь төрийн дэмжлэгтэй өөр хүнийг Панчен лам болгосон. TIME-ийн үзэж буйгаар ижил нөхцөл байдал дараагийн Далай ламын асуудал дээр давтагдах магадлалтай бөгөөд ингэснээр дэлхий дээр нэг нь Төвдийн шашны уламжлалаар, нөгөө нь Хятадын төрийн дэмжлэгтэй гэсэн хоёр өөр Далай лам бий болох эрсдэлтэй байна.
Нийтлэлд БНХАУ Төвдөд хэрэгжүүлж буй бодлогыг мөн авч үзжээ. Барууны хүний эрхийн байгууллагууд болон НҮБ-ын зарим шинжээчдийн мэдээллээр Төвдөд шашны байгууллагуудыг хатуу хянаж, лам нарыг улс төрийн сургалтад хамруулан, Ши Жиньпиний үзэл суртлыг судлахыг шаарддаг гэсэн байна. Мөн төвд хүүхдүүдийг төрийн дотуур сургуульд суралцуулж, хятад хэлний хэрэглээг түлхүү дэмжиж байгаа нь төвд хэл, соёлыг аажмаар сулруулж байна гэсэн шүүмжлэл байдаг. Харин БНХАУ эдгээрийг няцааж, Төвдөд эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтэц, иргэдийн амьжиргаа сайжирч, үндэстний эрх тэгш байдал хангагдаж байгаа гэж мэдэгддэгийг нийтлэлд мөн дурдсан байна.

🌱 Ухаа худаг уурхай нь цөлжилттэй тэмцэх, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор Цогтцэцийд мод үржүүлгийн талбай, ойн зурвас байгуулж, сүүлийн 17 жилийн турш тууштай арчлан ургуулж байна. 🌳🌿

🇲🇳Монгол Улсын Засгийн газар, МҮХАҮТ-аас жил бүр зохион байгуулдаг ТОП 100 аж ахуйн нэгжийн жагсаалтад Энержи Ресурс компани 16 дахь жилдээ шалгарч, 2025 оны ТОП 4-т эрэмбэлэгдлээ.👷♂️👷♀️
Далай ламын амьдралын түүхийг ч нийтлэлд багтаажээ. Тэрээр 1935 онд төрж, бага насандаа 13 дахь Далай ламын хойд дүрээр тодорсон. 1950 онд Хятадын Ардын чөлөөлөх арми Төвдөд орсны дараа нөхцөл байдал хурцдаж, 1959 оны бослогын дараа Далай лам Энэтхэг рүү дүрвэн гарсан бөгөөд түүнээс хойш Дарамсалад амьдарч, Төвдийн цөллөгийн Засгийн газрын бэлгэ тэмдэг болсоор иржээ.
TIME-ийн үзэж байгаагаар энэ асуудал зөвхөн шашны асуудал биш бөгөөд олон улсын харилцаанд чухал нөлөө үзүүлэх боломжтой. АНУ болон Европын зарим улс Далай ламын залгамжлалыг Төвдийн шашны уламжлалын хүрээнд шийдэх ёстой гэсэн байр суурийг илэрхийлж, энэ чиглэлээр хууль тогтоомж хүртэл баталсан байна. Харин БНХАУ үүнийг өөрийн бүрэн эрхийн асуудал гэж үздэг.
Нийтлэлд мөн Монголын талаар дурдсан бөгөөд Далай лам 2023 онд Монголын шашны тэргүүн болох 10 дахь Богд Жавзандамба хутагтыг тодруулсан нь олон улсын анхаарлыг татсан гэжээ. Уг хүүхэд АНУ-д төрсөн нь ирээдүйн шашны удирдагчдыг БНХАУ-ын нөлөөнөөс ангид байлгах боломжтой гэсэн тайлбарыг зарим судлаачид дэвшүүлсэн байна.

Эцэст нь TIME сэтгүүл Далай ламын дараах үе бол Төвдийн хөдөлгөөний хамгийн том сорилт байх бөгөөд Төвдийн соёл, шашин, хэл уламжлалын ирээдүй нь зөвхөн нэг хүний бус, дэлхийн ардчилсан орнуудын дэмжлэг болон цөллөгт буй төвдүүдийн эв нэгдлээс ихээхэн шалтгаална гэж дүгнэжээ.









