



















Монгол Улсын хамгийн их орлого олдог төрийн өмчит компани болох “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ний экспорт 2024–2025 онд түүхэн дээд хэмжээнд хүрч урьд өмнө байгаагүй их мөнгөн урсгалыг бий болгосон.

Гэвч энэ их орлогоос Монголын ард түмэнд хүртэх ёстой ногдол ашиг огцом буурлаа.
Тоон үзүүлэлтүүдийг харьцуулж харвал энгийн зах зээлийн хэлбэлзэл биш, харин төрийн өмчит компанийн засаглал нь Засгийн газрын алдаатай бодлого руу чиглүүлж байна.
Экспорт буураагүй ч ногдол ашиг “нурав”
Сүүлийн гурван жилийн экспортын тоог харвал:
• 2023 он: 26.0 сая тонн
• 2024 он: 29.6 сая тонн
• 2025 он: ойролцоогоор 30 сая тонн
Өөрөөр хэлбэл, экспорт өмнөх жилээс түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн буюу үлэмж ихээр нүүрс борлуулагдсан. Гэтэл ногдол ашгийн хэмжээ эсрэгээрээ 5 дахин буурлаа. Тэгэхээр Монголчуудад өгөөж ирсэнгүй.
Иргэдэд өгсөн сүүлийн 3 жилийн ашгаас
• 2023 онд нэг иргэнд 256,600 төгрөг
• 2024 онд нэг иргэнд 350,000 төгрөг
• 2025 онд: нэг иргэнд ердөө 63,000 төгрөг ногдууллаа.
Энэ нь ердөө нэг жилийн дотор тус компани 5 дахин муу ажилласан үзүүлэлт гэж шууд утгаараа ойлгож болно. Хувьцаат компани сайн муу ажилласныг хувьцаа эзэмшигчдээ ногдуулж буй ногдол ашгаас дүгнэх нь хамгийн гол үзүүлэлт. Ийм бага ногдол ашгийг өгч байгааг хувьцаа эзэмшигчдээс хасч хэн нэгэн руу илүү өгсөн байж болно. Ингэж ч хардах эрх бий. Учир нь ямар ч компанийн орлого өссөн байхад өгч байгаа ногдол ашгаа 5 дахин бууруулбал тухайн компани ямар нэг асуудалд орсны шинж.
Нийт дүнгээр нь харвал:
• 2024 онд: 3.9 их наяд төгрөгийг ногдол ашигт хуваарилсан бол (Одоогийн ханшаар 1.1 тэрбум ам.доллар)
• 2025 онд: ердөө 786.6 тэрбум төгрөгийн ногдол өгөхөөр шийдвэрлэлээ (200 сая ам.доллар)
Зөрүү нь: 3.1 их наяд төгрөг (800 сая ам.доллар)
Энэ бол Монгол Улсын төсвийн томоохон хөтөлбөртэй тэнцэх хэмжээний мөнгө. Энэ мөнгө “хаашаа” оров? Хэн нь завшив? гэсэн асуулт хөвөрнө.
"Эрдэнэс Тавантолгой" хувьцаат компанийн экспортын хэмжээ буураагүй. Нүүрсний борлуулалт түүхэнд дээд хэмжээнд хүрч, орлого өндөр байсан атал яагаад ийм бага ногдол ашиг хуваарилав. Үнэ хоёр дахин унасан. Мэдээж энэ нөлөөлнө. Гэхдээ үнийн уналтыг нийт борлуулалт нөхсөн. Нүүрсний үнэ 2 дахин унахад яагаад ногдол ашиг 5 дахин унав.

"Энержи Ресурс" ХХК-ийн хамт олон жил бүрийн "Сар шинийн баяр"-аар орон нутгийн ахмад настнуудтайгаа уулзан мэндчилгээ дэвшүүлж, хүндэтгэл үзүүлдэг байна.

Иргэд ипотекийн барьцаа хөрөнгөө бүртгүүлэх, чөлөөлүүлэхийн тулд улсын бүртгэлийн байгууллагад заавал биечлэн ирдэг зохицуулалтыг халж, зөвхөн банкны салбараар дамжуулан үйлчилгээг авах боломжийг хууль эрх зүйн шинэчлэлийн хүрээнд бүрдүүлэхээр зорин ажиллаж буйгаа талууд илэрхийллээ.
https://youtu.be/yYRCMbiEX-M?si=7OtRrhRlHK7o78Vg
Үүний цаана:
• Зардлыг огцом өсгөсөн
• Ашгийг дахин хувиарласан
• Эсвэл улс төрийн шийдвэрээр сонгуулийн жил бус тул ногдол ашгийг бууруулсан. Ийм л шалтгаанууд байж мэднэ.
Эдгээрийн аль нь ч байсан, эцсийн үр дагавар нь ижил. Монголын ард түмний хүртэх ёстой өгөөж буурсан.
“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК иргэдийн нэртэй ч Засгийн Газрын шууд харааны компани. “Эрдэнэс Тавантолгой” бол олон хувьцаа эзэмшигчтэй ч олон нийтийн компани биш. Энэ бол төрийн өмчит компани буюу цаад эзэн нь Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатар гэхэд буруудахгүй. Компанийн Төлөөлөн удирдах зөвлөл, Гүйцэтгэх захирал, удирдлагуудын шийдвэрүүд нь Засгийн газрын бодлого, томилгооноос шууд хамаардаг.
Өөрөөр хэлбэл, ногдол ашгийн хувь хэмжээ бол зөвхөн компанийн менежментийн асуудал биш. Ерөнхий сайдын улстөрийн шийдвэр байдаг. Шууд утгаараа улстөрийн бодлогын үр дүнг илтгэдэг тоо юм.
Ногдол ашиг 3.9 их наяд төгрөгөөс 786.6 тэрбум төгрөг болж буурсныг яаж ч тайлбарласан төрийн өмчийн менежментийн үр ашигт эргэлзэх үндэслэл болно.
1072 хувьцаа бол Монголын иргэн бүрийн стратегийн өмч. Энэ хувьцаа нь байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэдэд шууд хүргэх зорилготой. Өмнөх Ерөнхий сайд Лувсаннамсрайн Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үеүдэд арай ч ийм бага ногдол ашиг хувиарлаж байгаагүй. Нөгөө "Торой бандийг байхад торгоны сайныг өмсдөг байлаа. Торой бандийг үгүй болоход тостой даавуу ч олдсонгүй" гэх үг санагдаж байна. Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатарын Засгийн газар Монголчуудад нар үзүүлэхгүй нь бололтой.
Бодит байдал дээр:
• 2024 онд: 350,008 төгрөг
• 2025 онд: 63,242 төгрөг
Энэ нь нэг иргэн 286,766 төгрөгийн боломжит орлогоо алдсан гэсэн үг.
3.5 сая иргэнээр үржүүлбэл:
Нийт 1 их наяд төгрөгөөс давсан хэмжээний орлого иргэдэд очоогүй байна.
Тэгвэл тэр их ашиг хаашаа оров?
Энэ бол зах зээлийн асуудал биш. Энэ бол засаглалын асуудал. Түүн дундаа Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатарын ажлын үр дүн!!!
Энэ бол Засгийн Газрын хариуцлагын асуудал юм. Ийм засагтай байх эсэхийг энэ хавар яаралтай шийдэх цаг нь болжээ. Хавар ирлээ . . .








