Өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр Пакистаны нийслэл Исламабад хотод Иран болон АНУ-ын албаныхан олон арван жилийн хугацаанд хийгдээгүй өндөр түвшний хэлэлцээг эхлүүлсэн. Тус хотод нойргүй, зарим үед тун ширүүн уур амьсгалтай болсон хэлэлцээрийн дараа ч ямар нэгэн ахиц дэвшилгүйгээр өндөрлөжээ.
Хэлэлцээнд ойр тус тусдаа 11 эх сурвалжийн мэдээлснээр харилцан яриа бүрэн тасраагүй, цааш үргэлжлэх боломж нээлттэй хэвээр үлдсэн аж.
Өнгөрсөн долоо хоногийн мягмар гарагт гал зогсоох тохиролцоог зарласнаас хойш дөрөв хоногийн дараа болсон энэхүү уулзалт нь АНУ болон Ираны албаныхны хооронд 10 гаруй жилийн дараа хийгдэж буй анхны нүүр тулсан уулзалт бөгөөд 1979 оны Исламын хувьсгалаас хойших хамгийн өндөр түвшний харилцаа байв.
Исламабад хотын тансаг зэрэглэлийн Серена зочид буудалд болсон хэлэлцээ нь гурван тусдаа хэсэгт явагдсан байна.
Үүнд:
-АНУ-ын талын жигүүр,
-Ираны талын жигүүр,
-Пакистаны зуучлагчид оролцсон гурван талт уулзалтад зориулсан хэсгүүд байжээ. Энэ тухай хэлэлцээрт оролцсон ажилтнууд хэвлэлд мэдээлсэн байна.
Хэлэлцээний гол асуудлуудалд дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтийн гол гарц болох Хормузын хоолой, Ираны цөмийн хөтөлбөр, мөн Тегераны эсрэг олон улсын хориг арга хэмжээнүүд багтаж байгаа юм.
Иран уг хоолойг бодитоор хаасан бол АНУ түүнийг дахин нээхээ амласан.
Гол хэлэлцээний өрөөнд гар утас ашиглахыг хориглосон тул АНУ-ын дэд Ерөнхийлөгч ЖД Ванс болон Ираны парламентын дарга Мохаумед Бакер Кулиба зэрэг төлөөлөгчид завсарлага авах бүрдээ өрөөнөөс гарч, эх орондоо мэдээлэл дамжуулж байсан гэж хоёр эх сурвалж мэдээлсэн юм.
Пакистаны засгийн газрын нэг эх сурвалжийн хэлснээр:
Хэлэлцээний дунд үед тохиролцоонд хүрнэ гэсэн маш хүчтэй найдвар байсан боловч байдал маш богино хугацаанд өөрчлөгдсөн.
Хэлэлцээнд оролцсон өөр нэг эх сурвалжийн хэлснээр талууд “маш ойртсон”, бүр “80 хувь хүрсэн” байсан ч газар дээр нь шийдвэрлэх боломжгүй асуудлууд дээр тулж ирсэн аж.
Ираны хоёр эх сурвалж хэлэлцээний уур амьсгалыг “Хүнд, найрсаг бус” гэж тодорхойлсон бөгөөд Пакистан уур амьсгалыг зөөлрүүлэхийг оролдсон ч аль аль тал нь хурцадмал байдлыг бууруулах хүсэлгүй байсан гэжээ.
Нэгэн үе уур амьсгал дээрдэж эхэлсэн
Гэсэн хэдий ч, мөнөөх Ираны эх сурвалжуудын мэдээлснээр ням гарагийн өглөө эрт уур амьсгал бага зэрэг дээрдэж, хэлэлцээг нэг хоногоор сунгах боломж гарч ирсэн байна.
Гэвч зөрчил хэвээр үлджээ. АНУ-ын талын нэг эх сурвалжийн хэлснээр Ираны тал АНУ-ын гол зорилго нь Ираныг хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй болгохгүй байх явдал гэдгийг иранчууд бүрэн ойлгоогүй байна. Харин Ираны хувьд АНУ-ын амлалтад итгэхгүй байгаа нь томоохон асуудал байв.
Энэхүү мэдээлэл нь нэрээ нууцалсан эх сурвалжуудын ярьсанд үндэслэсэн бөгөөд уулзалтын дотоод динамик, өрөөн дэх уур амьсгал хэрхэн өөрчлөгдөж байсан, хэлэлцээг сунгах боломж гарч ирсэн ч эцэст нь хэрхэн өндөрлөсөн, мөн цаашид яриа хэлэлцээ үргэлжлэх боломж байгааг анх удаа олон нийтэд дэлгэсэн байна.
Энэ мэдээнд дурдсан асуудлуудын талаар Ираны засгийн газар шууд хариу өгөөгүй.
Даваа гарагт АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Иранчууд “Өнөөдөр өглөө холбогдож”, “Хэлэлцээр хийхийг хүсэж байгаагаа илэрхийлсэн” гэж мэдэгдсэн. Гэхдээ энэ мэдээллийн үнэн, худлыг баталгаажуулж чадаагүй байна.
АНУ-ын нэг албан тушаалтан Трампын мэдэгдлийг тайлбарлахдаа АНУ болон Ираны хооронд харилцаа үргэлжилж, тохиролцоонд хүрэх чиглэлд боломж байгаа гэжээ.
Цагаан ордны хэвлэлийн төлөөлөгч Oливия Волс хэлэхдээ АНУ-ын байр суурь Исламабадын уулзалтын үеэр огт өөрчлөгдөөгүй гэж мэдэгдсэн.
Тэрээр:
Иран хэзээ ч цөмийн зэвсэгтэй байж болохгүй бөгөөд Ерөнхийлөгч Доналд Трампын хэлэлцээний баг энэ улаан шугам болон бусад олон шаардлагыг баримталсан. Хэлэлцээ үр дүнд хүрэхийн төлөө үргэлжилж байна
гэжээ.
“Хэлцээрийн Өгсөлт ба Уналт”
Ойрх Дорнодод ажилладаг нэг дипломатч хэлэхдээ ЖД Ванс Исламабадаас явснаас хойш зуучлагчид болон АНУ-ын хооронд яриа үргэлжилсэн байна. Харин хэлэлцээнд оролцсон нэг эх сурвалжийн хэлснээр Пакистан одоог хүртэл Тегеран, Вашингтоны хооронд мессеж дамжуулсаар байгаа гэжээ.
Пакистаны Ерөнхий сайд Шебаз Шариф:
Асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд бүхий л хүчин чармайлтаа гаргаж байна.
гэж даваа гарагт мэдэгджээ.
Олон саад бэрхшээл байгаа ч хоёр тал хоёулаа хурцадмал байдлыг бууруулах сонирхолтой байна.
АНУ-ын Иран руу хийж буй довтолгоо дотооддоо нэр хүндгүй байгаа бөгөөд Ираны теократ засаглалыг унагах магадлал бага гэж тус улсын иргэд үзэж байгаа аж.
Харин Ираны зүгээс эрчим хүчний нийлүүлэлтийг боомилж байгаа нь дэлхийн эдийн засагт сөргөөр нөлөөлж, АНУ-ын дунд хугацааны сонгуулийн өмнө инфляцыг өсгөхөөр байгаа юм.
Мөн дайны улмаас Ираны сулхан эдийн засаг улам сульдаж, саяхан болсон эсэргүүцлийн жагсаалуудыг хүч хэрэглэн дарах замаар намжаасан эрх баригчдын хүчийг дотооддоо улам сулруулах эрсдэлтэй байгаа юм.
Исламабад хотод олон жилийн дайсагнасан дайснууд урт хугацааны тохиролцоонд хүрэх замыг эрэлхийлэхээр цугласан. Энэ нь Пакистаны зуучлалаар байгуулсан гал зогсоох хэлэлцээрийн дараа болж байна. Зургаан долоо хоног үргэлжилсэн дайн хэдэн мянган хүний аминд хүрч, дэлхийн эрчим хүчний нийлүүлэлтийг тасалдуулсан.
Маргааны төвд Барууны орнууд болон Израилийн зүгээс Иран цөмийн бөмбөг бүтээхийг зорьж байна гэсэн хардлага байгаа бол Иран үүнийг үгүйсгэдэг.
Цагаан ордны нэг албан тушаалтан АНУ дараах шаардлагуудыг тавьж байгааг хэлсэн:
Уран баяжуулахыг бүрэн зогсоох
Бүх томоохон уран баяжуулах байгууламжийг буулгах
Өндөр баяжуулсан ураныг хүлээлгэн өгөх
Бүс нутгийн холбоотнуудыг хамарсан аюулгүй байдлын өргөн хүрээний гэрээнд нэгдэх
Бүс нутгийн прокси бүлгүүдийг санхүүжүүлэхээ зогсоох
Хормузын хоолойг бүрэн нээж, ямар нэгэн татвар авахгүй байх
Харин Ираны шаардлагууд:
-Байнгын гал зогсоох баталгаа гаргуулж авах
-Ирээдүйд Иран болон түүний холбоотнуудад довтлохгүй гэсэн баталгаа гаргах
-Анхдагч болон хоёрдогч бүх хоригийг цуцлах
-Бүх хөлдсөн хөрөнгийг чөлөөлөх
-Уран баяжуулах эрхийг хүлээн зөвшөөрөх
-Хормузын хоолойд хяналтаа хадгалах
гэх мэт.
Нийт 11 эх сурвалжийн дөрөв нь хэлэлцээ тодорхой хэмжээнд амжилтад хүрч, ядаж л ерөнхий ойлголцолд хүрэх боломжтой мэт харагдаж байсан ч Ираны цөмийн хөтөлбөр, Хормузын хоолой, мөн чөлөөлөх хөрөнгийн хэмжээн дээр санал зөрөлдсөнөөс нурсан гэж мэдээлжээ.
Ираны эх сурвалжуудын хэлснээр Исламабад дахь бодит яриа хэлэлцээний ихэнхийг ЖД Ванс, Мохаумед Бакер Кулиба болон Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Ааркчи нарын хооронд явсан байна.
Нэг эх сурвалж:
Өгсөлт, уналтууд байсан. Хурц мөчүүд байсан. Хүмүүс өрөөнөөс гарч, дараа нь буцаж орж ирж байсан.
гэжээ.
Пакистаны төлөөлөгчид, үүнд армийн командлагч Асим Мунир болон Гадаад хэргийн сайд Ишак Дар нар шөнөжин хоёр талын хооронд явж хэлэлцээг үргэлжлүүлэхийг оролдсон гэж Пакистаны таван эх сурвалж мэдээлжээ.
“Та нарт яаж итгэх юм бэ?”
Хэлэлцээ 20 гаруй цаг үргэлжилсэн бөгөөд зочид буудлын ажилтнууд хүртэл шалан дээр унтаж, хооллож, ажилласан байна. Тэд яаравчилсан аюулгүй байдлын сургалтад хамрагдсан аж.
Хэлэлцээ баталгааны асуудал руу орж ирэхэд Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Аракчийн өнгө аяс ширүүссэн гэж эх сурвалжууд хэлжээ.
Тэрээр:
Женевийн уулзалтын үеэр та нар дипломат ажиллагаа явагдаж байх хугацаанд довтлохгүй гэж хэлсэн ч довтолсон. Тэгээд бид та нарт яаж итгэх юм?
гэж хэлсэн байна.
АНУ-Израилийн довтолгоо өмнө нь Женевийн уулзалтаас хоёрхон хоногийн дараа эхэлсэн юм.
Хормузын хоолой, хориг болон бусад асуудлаас гадна хэлэлцээний хүрээний талаар ч санал зөрөлдөөн гарсан. АНУ цөмийн асуудал болон Хормуз дээр төвлөрсөн бол Иран илүү өргөн хүрээний тохиролцоо хүссэн байна.
Нэг хурц мөчид хэлэлцээний өрөөний гадна дуу чангарсан нь сонсогдсон бөгөөд үүний дараа Асим Мунир болон Ишак Дар нар цайны завсарлага зарлаж, талуудыг тус тусын өрөө рүү нь буцаажээ.
“Бидний эцсийн бөгөөд хамгийн сайн санал”
Хэлэлцээний сүүл хэсэгт, ням гарагийн өглөө хүртэл үргэлжлэх үед АНУ-ын төлөөлөгчид хэлэлцээний өрөө болон өөрсдийн байрлаж байсан давхарын хооронд Ираны талаас илүү олон удаа нааш цааш явж байсан гэж Пакистаны ахлах албан тушаалтан мэдээлжээ.
АНУ-ын нэг эх сурвалжийн хэлснээр Дэд Ерөнхийлөгч ЖД Ванс хэлэлцээрийг тохиролцоонд хүргэх зорилготой ирсэн бөгөөд харилцан ойлголцолд хүрэхийг зорьж байсан аж.
Гэвч АНУ урт хугацааны сунжирсан хэлэлцээнээс болгоомжилж байгаа бөгөөд Ираныг цаг хожих тактик хэрэглэж, буулт хийхээс зайлсхийдэг гэж үздэг юм.
Хэдийгээр мухардалд орсон ч хэлэлцээ өндөрлөсний дараа АНУ-ын Дэд Ерөнхийлөгч ЖД Ванс сэтгүүлчдэд цаашид яриа хэлэлцээр үргэлжлэх боломж байгааг илэрхийлсэн юм.
Тэрээр
Бид маш энгийн санал гарган, харилцан ойлголцолд хүрэх арга замыг үлдээж байна. Энэ бол манай эцсийн бөгөөд хамгийн сайн санал. Иран үүнийг хүлээж авах эсэхийг харъя.
.jpg&w=3840&q=75)
